Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Zwoleniu

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 13 czerwca 2024 r. (data nadania) i w później sprecyzowanych stanowiskach, powód (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od pozwanej J. D. kwoty 18 539,75 zł wraz z umownymi odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od dnia 20 marca 2024 r. do dnia zapłaty. Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych.

Uzasadniając swe żądanie powód wskazuje, że przez podpisanie weksla dnia 6 czerwca 2023 r. pozwana zobowiązała się do zapłaty w dniu 19 marca 2024 r. kwoty wskazanej na wekslu. Dlatego powód w dniu 18 lutego 2024 r. wezwał pozwaną do wykupu weksla, a następnie wobec bezskutecznego upływu terminu zakreślonego w wezwaniu wypowiedział umowę pożyczki i wypełnił weksel. Strona powodowa podnosi, iż weksel został przez niego wystawiony na zabezpieczenie zwrotu całego zadłużenia z tytułu pożyczki udzielonej przez powoda w dniu 6 czerwca 2023 r.

Powód wskazuje, że pozwana do dnia wypowiedzenia przedmiotowej umowy pożyczki wpłaciła na rzecz powoda kwotę 3 212 zł, a po wypowiedzeniu umowy pożyczki wpłaciła na konto powoda kwotę 90 zł.

Powód wskazuje, że na dochodzoną pozwem kwotę składają się: suma pozostałych do zapłaty rat pożyczki oraz należne maksymalne odsetki za opóźnienie liczone za każdy dzień opóźnienia w płatności każdej z rat.

Strona powodowa wskazuje, że roszczenie stało się wymagalne w dniu 20 marca 2024r.

Powód podniósł, że pozwana po wniesieniu pozwu dokonała kolejnej spłaty w kwotach 150 zł, 30 zł i 90 zł i co do tych kwot strona powodowa cofa pozew ze zrzeczeniem się roszczenia ( k. 3-3v, k. 60-63, k. 93-94 i k. 100-101).

Pozwana J. D. początkowo wnosiła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, lecz ostatecznie oświadczyła, iż nie kwestionuje co do zasady i deklaruje spłatę, lecz w ratach ( k. 32-34v, k. 97 i k. 109).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny

J. D. w dniu 6 czerwca 2023 r. złożyła wniosek o udzielenie pożyczki. We wniosku tym J. D. wskazała, że osiąga miesięczny dochód główny w wysokości 2464 zł netto. P. wnioskowała o kwotę 12 000 zł. Na skutek wskazanego wniosku w tym samym dniu (6 czerwca 2023 r.) została zawarta w R., pomiędzy (...) S.A. w W., reprezentowanego przez pośrednika finansowego A. P., za którego z kolei z upoważnienia działała E. P., a J. D. umowa pożyczki gotówkowej nr (...). J. D. została przyznana kwota pożyczki w wysokości 12 000 zł i taką też kwotę ona otrzymała. Z treści zawartej umowy wynika, że całkowita kwota, jaką miała zwrócić J. D. na rzecz pożyczkodawcy wynosiła sumę 22 680 zł. Na kwotę tą składała się kwota pożyczki (12 000 zł), opłata przygotowawcza (340 zł), prowizja pośrednika finansowego (600 zł), prowizja pożyczkodawcy (3 863 zł) oraz odsetki umowne (5 877 zł). Na skutek zmiany stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej w okresie obowiązywania umowy obniżeniu uległy odsetki umowne do kwoty 5 274 zł. Tym samym obniżeniu uległa również całkowita kwota do zapłaty przedmiotowej pożyczki z kwoty 22 680 zł do kwoty 22 077 zł. Kwota prowizji w wysokości 3863 zł przeznaczona miała być przez pożyczkodawcę na poczet pokrycia kosztów prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej: na koszt wynagrodzeń pracowników w wysokości 1 062 zł; działań marketingowych w wysokości 258 zł; kosztu utrzymania infrastruktury technicznej przedsiębiorstwa w wysokości 54 zł; kosztu operacji bankowych i pocztowych w wysokości 70 zł; kosztu zużycia materiałów, energii, artykułów biurowych itp. w wysokości 160 zł; podatków i danin publicznych w wysokości 80 zł; podatku dochodowego od osób prawnych odprowadzonego przez pożyczkodawcę w wysokości 631 zł; marży pożyczkodawcy stanowiącej stałą kwotę w okresie kredytowania w wysokości 1 548 zł. J. D. otrzymała pismo, w którym powód wskazywał co składa się na kwotę prowizji. Udzielona pożyczka została rozłożona na 36 równych miesięcznych rat, których wysokość wynosiła kwotę 630 zł. Zabezpieczeniem zwrotu udzielonej pożyczki był weksel własny in blanco podpisany przez J. D.. W deklaracji wekslowej J. D. upoważniła pożyczkodawcę do wypełnienia weksla, wpisania domicyliatu i wypełnienia weksla na sumę odpowiadającą jej zadłużeniu wobec pożyczkodawcy wynikającemu z umowy pożyczki. Z deklaracji wynika, że pożyczkodawca miał prawo uzupełnić weksel oraz dochodzić na tej podstawie zobowiązania przed sądem w wypadkach wskazanych w tej deklaracji ( dowód: kopia umowy pożyczki – k. 4-6v, kopia harmonogramu spłat – k. 7, weksel – k. 10, deklaracja wekslowa – k. 11, kopia wniosku o pożyczkę – k. 64-65, kopia załącznika do wniosku – k. 15 i k. 73, pismo powoda – k. 60-63, informacyjne wyjaśnienia J. D. – k. 77-77v potwierdzone w jej zeznaniach – k. 109).

Pożyczkodawca w piśmie datowanym na dzień 17 stycznia 2024 r., a doręczonym J. D. w dniu 24 stycznia 2024 r. wzywał do zapłaty zaległych 2 rat pożyczki w łącznej wysokości 1 146 zł w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. (...) w rzeczonym piśmie wskazywał, że w przypadku braku wpłaty ww. kwoty we wskazanym terminie przedmiotowa umowa pożyczki zostanie wypowiedziana i wszystkie zobowiązania z niej wynikające zostaną postawione w stan natychmiastowej wymagalności ( dowód: kopia ostatecznego wezwania do zapłaty – k. 9 i k. 70, wydruk śledzenia przesyłki – k. 13 i k. 71).

Pismem datowanym na dzień 19 lutego 2024 r., a doręczonym J. D. w dniu 22 lutego 2024 r. (...) wypowiedział przedmiotową umowę pożyczki z 30 dniowym okresem wypowiedzenia i wezwał do wykupu weksla we wskazanym wyżej okresie. W wypowiedzeniu pożyczkodawca wskazywał, że na dzień wypowiedzenia zaległe zobowiązanie J. D. wynosi kwotę 18 899,75 zł z czego 18 865 zł to kwota niespłaconej pożyczki, a 34,75 zł to umowne odsetki z tytułu braku spłaty rat w terminie za każdy dzień zwłoki ( dowód: kopia wypowiedzenia – k. 12, wydruk śledzenia przesyłki – k. 14 i k. 72, wydruk tabeli odsetek – k. 69).

J. D. częściowo spłacała ratalnie pożyczkę w okresie od jej zawarcia, lecz od grudnia 2023 r. kwoty rat spłaty nie odpowiadały ustalonemu harmonogramowi pożyczki, bowiem spłacała ona swe zobowiązanie w kwotach po 30 zł miesięcznie. Łącznie spłaciła zaciągnięte zobowiązanie w kwocie 3 302 zł, z czego kwotę 3 212 zł spłaciła przed wypowiedzeniem umowy pożyczki, a kwotę 90 zł już po wypowiedzeniu umowy pożyczki. Ponadto po złożeniu pozwu w sprawie niniejszej J. D. dokonała jeszcze spłaty przedmiotowego zobowiązania w łącznej kwocie 270 zł. Nie spłaciła pożyczki w pozostałej wysokości ( dowód: wydruk wykazu operacji finansowych – k. 8, wydruk karty klienta – k. 66-67v, wydruk informacji P. – 68, informacyjne wyjaśnienia J. D. – k. 77-77v potwierdzone w jej zeznaniach – k. 109).

J. D. ma 72 lata, utrzymuje się z emerytury w wysokości 2 700 zł netto. Ta emerytura, to jej jedyne źródło dochodu. Nie ma na utrzymaniu żadnych osób. J. D. pozostaje w związku małżeńskim, ale jest z mężem w faktycznej separacji. Mąż dokłada się jedynie tylko do zapłaty za media, nie dokłada się do kosztów jedzenia czy leków. J. D. jest po 2 operacjach nowotworu. Cierpi na nadciśnienie, cukrzyce, astmę. Ma dolegliwości bólowe mięśni i stawów. Na leki wydaje ok. 1 000 zł miesięcznie. Nie jest w stanie zaoszczędzić z otrzymywanej emerytury jakiejkolwiek kwoty ( dowód: informacyjne wyjaśnienia J. D. – k. 77-77v potwierdzone w jej zeznaniach – k. 109).

Sąd Rejonowy zważył, co następuje

Stan faktyczny jest bezsporny w niniejszym postępowaniu. Pozwana ostatecznie nie kwestionowała powództwa, co do zasady.

Sąd swe rozstrzygnięcie oparł na podstawie okoliczności bezspornych oraz o zgromadzony materiał dowodowy w postaci dokumentów prywatnych, bowiem ich treść nie budziła wątpliwości sądu, nie była kwestionowana przez żadną ze stron procesu i stanowiła przekonujący i miarodajny dowód w sprawie. Z uwagi na treść art. 327 ¹ k.p.c. sąd poprzestał na wskazaniu dowodów, na których się oparł, natomiast nie omawiał dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie, albowiem żadnemu z nich nie odmówił wiarygodności.

Zgodnie z treścią art. 229 k.p.c. nie wymagają dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości. Za „fakty przyznane” rozumie się w nauce i praktyce fakty twierdzone przez jedną stronę i potwierdzone, jako zgodne z prawdą, przez stronę przeciwną w drodze wyraźnego oświadczenia wiedzy (przyznania) złożonego w toku (w każdym stadium) postępowania.

Zgodnie z art. 493 § 4 k.p.c. jeżeli zachodzą podstawy do odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania, sąd z urzędu postanowieniem uchyla nakaz zapłaty i wydaje odpowiednie rozstrzygnięcie. W innym przypadku sąd wydaje wyrok, którym w całości lub części utrzymuje nakaz zapłaty w mocy albo go uchyla i orzeka o żądaniu pozwu. W niniejszym postępowaniu w dniu 24 czerwca 2024 r. wydany został nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, zaś pozwana w terminie złożyła zarzuty do tegoż nakazu. Następnie powód wobec częściowego spełnienia żądania (w kwocie 270 zł) już po wytoczeniu powództwa, w tej części cofnął pozew ze zrzeczeniem się roszczenia. Zachodziły więc podstawy do częściowego umorzenia postępowania. W niniejszej sprawie, mając na uwadze ilość niezbędnych do dokonania modyfikacji względem treści ww. nakazu zapłaty (częściowe cofnięcie, konieczność kompleksowego rozliczenia kosztów procesu), w ocenie sądu najbardziej uzasadnionym dla zapewnienia przejrzystości rozstrzygnięcia i możliwości jego wykonania w przyszłości było całościowe uchylenie wydanego nakazu zapłaty z weksla i w to miejsce dokonanie kompleksowego rozstrzygnięcia. Dlatego też sąd orzekł o uchyleniu nakazu zapłaty orzekając jak w punkcie I (pierwszym) wyroku.

Podkreślić należy, że pozwana uznała powództwo. Uznanie powództwa jest czynnością procesową przewidzianą w art. 213 § 2 k.p.c. Uznanie powództwa jest aktem dyspozycyjności materialnej pozwanego, w którym przyznaje on okoliczności faktyczne przytoczone przez powoda oraz uznaje samo żądnie pozwu, wyrażając jednocześnie zgodę na wydanie wyroku uwzględniającego to żądanie. Czynność ta wiąże sąd, jeżeli nie jest sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego i nie zmierza do obejścia prawa. Ocena, czy zachodzi jedna z wymienionych przesłanek niedopuszczalności uznania powództwa, powinna nastąpić w zasadzie wyłącznie w świetle materiału procesowego znajdującego się w aktach sprawy. Okoliczności rozstrzyganej sprawy nie dały podstaw do oceny, że uznanie jest sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego czy też, że zmierza do obejścia prawa.

Jedynie na marginesie wyjaśnienia wymaga, że powód składając kopie: wniosku o udzielenie pożyczki, umowy pożyczki wraz z wykazem operacji finansowych, deklaracji wekslowej, potwierdzeń wpłat i naliczonych odsetek od opóźnionych spłat rat, wypowiedzenia umowy, udowodnił swoje roszczenie co do zasady, jak i wysokości. Wprawdzie tego rodzaju dokumenty mają moc dokumentu prywatnego, to jednocześnie nie budzi wątpliwości, iż mogą one posiadać walor wysokiej wiarygodności – tak jak ma to miejsce w niniejszym procesie. Ponadto załączone wezwanie do zapłaty oraz oświadczenie o wypowiedzeniu umowy pozwoliły ustalić, że umowa pożyczki została rozwiązana zgodnie z jej postanowieniami oraz obowiązującymi przepisami prawa.

Wskazać należy również, iż szczególny charakter zobowiązania wekslowego przejawia się w tym, iż ma ono charakter samodzielny i abstrakcyjny, a zatem niezależny od przyczyny i podstawy prawnej, które spowodowały jego zaciągnięcie. Samodzielność tego zobowiązania przejawia się w tym, iż wierzyciel może na podstawie samego weksla domagać się od dłużnika zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej. Posiadacz weksla nie musi przy tym wykazywać ani podstawy gospodarczej zobowiązania, ani tego, że w ogóle istniała (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1959 r., NP. 1960, nr 6, s. 859).

W przedmiotowej sprawie, jako iż podstawą dochodzonego przez powoda roszczenia był weksel niezupełny w chwili wystawienia (in blanco), znajduje zastosowanie, odnośnie zarzutów przysługujących dłużnikom wekslowym, art. 10 prawa wekslowego, zgodnie z którym, jeżeli weksel, niezupełny w chwili wystawienia, uzupełniony został niezgodnie z zawartym porozumieniem, nie można wobec posiadacza zasłaniać się zarzutem, że nie zastosowano się do tego porozumienia, chyba że posiadacz nabył weksel w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa. Przepis ten oczywiście odnosi się wprost do weksli trasowanych, jednakże z mocy art. 103 prawa wekslowego ma on również zastosowanie do weksli własnych, a taki właśnie jest podstawą dochodzonego przez powoda roszczenia.

W przedmiotowej sprawie nie było podstaw, aby kwestionować formalną poprawność wypełnienia weksla in blanco.

W rozpoznawanym powództwie podkreślić należy, iż odpowiedzialność pozwanej względem powoda wynika z art. 720 k.c., z którego rodzi się obowiązek zwrotu przez pożyczkobiorczynię otrzymanych sum, w zw. z art. 3 ust. 1. ustawy o kredycie konsumenckim, z dnia 12 maja 2011 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 1028 t.j.), w której przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki (art. 3 ust. 2 pkt 1 wskazanej ustawy).

Jako że pozwana nie dokonała spłaty na rzecz powoda z tytułu zadłużenia powstałego w konsekwencji niewywiązania się z zawartej z powodem umowy, obowiązek zwrotu udzielonej jej kwoty pożyczki nie budzi wątpliwości co do zasady.

Wobec powyższego sąd na podstawie art. 720 k.c. zasadził od pozwanej na rzecz powoda kwotę dochodzonego roszczenia. Biorąc pod uwagę, że zobowiązanie pozwanej opiewało na łączną kwotę 22 077 zł, i do której to kwoty naliczone zostały odsetki dzienne w wysokości 34,75 zł, a także mając na uwadze dotychczas dokonaną spłatę tego zobowiązania w łącznej kwocie 3 302 zł i spłatę dokonaną w trakcie procesu w wysokości 270 zł, to należne powodowi zobowiązanie opiewa na kwotę 18 539,75 zł (22 077 zł + 34,75 zł – 3 302 zł – 270 zł = 18 539,75 zł) wraz z dalszymi odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 20 marca 2024 r. do dnia zapłaty na podstawie art. 481 § 1 § 2 i § 2 ¹ k.c.

Powód w pismach procesowych z dnia 29 października 2024 r., z dnia 3 grudnia 2024 r. i z dania 10 lutego 2025 r. (k. 60-63, k. 93-94 i k. 100-101) cofnął powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia co do łącznej kwoty 270 zł. Kwota ta wynika z uiszczonych, już po wytoczeniu powództwa, do dnia wyrokowania przez J. D. należności względem powoda wynikające z umowy pożyczki, co do której powód dochodzi roszczenia w niniejszym procesie.

Na mocy art. 203 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku. Jeżeli pozew zostanie skutecznie cofnięty, to udzielenie ochrony prawnej przez wydanie wyroku stanie się bezprzedmiotowe i niedopuszczalne, zatem sąd zobowiązany jest do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Sąd co do zasady związany jest cofnięciem pozwu. Obowiązany jest jednak zawsze dokonać oceny, czy w świetle zgromadzonego materiału procesowego wskazane w art. 203 § 4 k.p.c. okoliczności są dopuszczalne. W ocenie sądu cofnięcie pozwu nie wywołuje wątpliwości wskazanych w normie art. 203 § 4 k.p.c., a które powodują uznanie tej czynności za sprzeczną z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzają do obejścia prawa.

Zatem dochodzone w niniejszym postępowaniu roszczenie, po częściowym cofnięciu co do kwoty 270 zł, jest w pełni zasadne. W konsekwencji, wobec udowodnienia wysokości roszczenia przez powoda, a także uznaniu przez pozwaną powództwa, należało zasądzić zgodnie z żądaniem powoda.

O odsetkach sąd orzekł zgodnie z żądaniem strony powodowej na podstawie art. 481 § 1 i § 2 i § 2 ¹ k.c. od dnia 20 marca 2024 r. do dnia zapłaty.

Podsumowując, w ocenie sądu powództwo zasługiwało na uwzględnienie w wysokości 18 539,75 zł, po sprecyzowaniu żądania na skutek częściowej spłaty zadłużenia już w toku postępowania, o czym sąd orzekł jak w punkcie II (drugim) wyroku oraz podlegało umorzeniu w pozostałej części wobec cofnięcia żądania, o czym sąd orzekł jak w punkcie III (trzecim) wyroku.

Zdaniem sądu J. D. nie jest tego rodzaju, że zostały spełnione przesłanki do zastosowania tzw. moratorium sędziowskiego, o którym mowa w art. 320 k.p.c. Dlatego też nie został uwzględniony wniosek pozwanej o rozłożenie na raty dochodzonego świadczenia.

Niemniej jednak w ocenie sądu istnieją przesłanki, aby na podstawie art. 102 k.p.c. nie obciążać pozwanej J. D. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Zgodnie z powołanym przepisem, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 sierpnia 2012 r. (V CZ 26/12, LEX nr 1231638), przepis art. 102 k.p.c. wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Podstawę do jego zastosowania stanowią konkretne okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym, że w rozpoznawanym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, czy wręcz niesprawiedliwe. Art. 102 k.p.c. znajduje zastosowanie „w wypadkach szczególnie uzasadnionych”, które nie zostały ustawowo zdefiniowane i są każdorazowo oceniane przez sąd orzekający na tle okoliczności konkretnej sprawy. Do okoliczności tych zalicza się m.in. sytuację majątkową i osobistą strony, powodującą, że obciążenie jej kosztami może pozostawać w kolizji z zasadami współżycia społecznego. Przy zastosowaniu art. 102 k.p.c. mogą być również brane pod uwagę okoliczności dotyczące charakteru sprawy (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2012 r., II CZ 95/12, LEX nr 1232771, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2012 r., I UZ 86/12, LEX nr 1228427).

W postanowieniu z dnia 26 września 2012 r. (II CZ 100/12, LEX nr 1232760) Sąd Najwyższy wskazał, iż ocena, czy w sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony należy do swobodnej decyzji sądu ze względu na konieczność zapewnienia poczucia sprawiedliwości oraz realizacji zasady słuszności.

Powódka ma 72 lata, utrzymuje się z emerytury w wysokości 2 700 zł netto. Ta emerytura, to jej jedyne źródło dochodu. Nie ma na utrzymaniu żadnych osób. J. D. pozostaje w związku małżeńskim, ale jest z mężem w faktycznej separacji. Mąż dokłada się jedynie tylko do zapłaty za media, nie dokłada się do kosztów jedzenia czy leków. J. D. jest po 2 operacjach nowotworu. Cierpi na nadciśnienie, cukrzyce, astmę. Ma dolegliwości bólowe mięśni i stawów. Na leki wydaje ok. 1 000 zł miesięcznie. Nie jest w stanie zaoszczędzić z otrzymywanej emerytury jakiejkolwiek kwoty. W tej sytuacji, obciążenie pozwanej kosztami procesu zagroziłoby w tej sytuacji jej koniecznemu utrzymaniu. Godziłoby to również w poczucie sprawiedliwości i zasady słuszności. Ponadto zauważyć również się godzi, że sąd nie rozłożył dochodzonego świadczenia na raty, czego domagała się strona pozwana, mając na uwadze, że termin spłaty nie może być odległy, gdyż spłata powinna mieć realny charakter i jak najbardziej odpowiadać wartości zobowiązania, a także z uwagi na to, żeby dać możliwość pozwanej przeznaczenia środków zaoszczędzonych na kosztach procesu z przeznaczeniem ich na spłatę zobowiązania, którego dochodzi powód. Dlatego w oparciu o powyższe sąd nie obciążył pozwanej kosztami procesu orzekając jak w punkcie IV (czwartym) wyroku.

Sędzia Robert Tomikowski